( المعز ) فرزند ابو بكر فرزند اسماعيل ملقب به بديع الزمان . ترجمه از ناشناس . در ص . ع . نسخه‌ى 708 سپهسالار مترجم محمد بن داوود علوى شاد آبادى ياد شده . و ما « شرح ديوان خاقانى » از او در دست داريم كه بايستى او از سده‌ى دهم باشد . در هنر جرثقيل . ترجمه‌ى فارسى در 1 « مقدمه » و 6 « نوع » در چند « شكل » و هر شكل در چند « فصل » است . نوع يكم در عمل بنگام است . آغاز : شيخ ابو العز بن اسماعيل . . . چنين گويد : كه تفحص كرديم از كتاب‌هاى متقدمان و علماى متأخران . نسخه‌ها 1 / 158 ( 2 نسخه ) ؛ سپهسالار 4 / 356 « حيل ، رساله در » ، همانجا 4 / 357 ؛ مجلس 3 / 492 « شرح ديوان خاقانى » از شادى آبادى . بمبئى ، كاما 2 . * جراثقال : ترجمهء علم . . . ، از مسيو دولويه ، ترجمه از ريشار فرانسوى تبار نو مسلمان ، و ويراستارى محمد حسن شوكت ، به دستور ناصر الدين شاه ( 1264 - 1313 ق ) . ملك 5 / 242 . * جراثقال . ن . در 5 « باب » : 1 - آلات جرثقيل ، 2 - شرح آلات در 5 « فصل » ، 3 - در اينكه اين آلات سه‌گانه را چون از قوه به فعل بايد آورد ، در 3 فصل ، 4 - تركيب اين آلات با يكديگر ، در 4 فصل ، 5 - انجام كتاب و معانى پراكنده . آغاز : حمد له . اما بعد . بدان ايدك اللّه فى الدارين كه در نسخه‌ها 1 / 158 ( 1 نسخه ش 1369 ) ؛ سپهسالار 4 / 31 « جرثقيل » . * جراثقال . ن . در 5 « فصل » . آغاز حمد له ، باب اول اندر ذكر بال‌هاى آلات جرثقيل توان شناخت و صورت ترازو اين است . ملك 5 / 263 . * جراثقال . ن . در پايان آمده : تعليم گرفته شده از مسيو كرشيش . ( - علم مساحت ) . آغاز : هذه رساله فى علم جرالاثقال . باب اول . علمى كه از حركت اجسام گفتگو مىنمايد . ملك 2 / 179 « جرثقيل » . * جراثقال . ن . در 4 « باب » و هر باب در چند « فصل » . گويا براى دار الفنون . آغاز : بسمله . اين رساله‌اى است در علم جراثقال ، مشتمل بر 4 باب و هر باب در چند فصل است . نسخه‌ها 1 / 159 ( 1 نسخه ) . سپهسالار 4 / 30 « جرثقيل » . * جراثقال . ن . آغاز : حمد له . باب اول در ذكر نام آلات جرثقيل . بدان كه آلت‌هاى آن پنج است . * جراثقال . ن . در 5 « فصل » : در ذكر نام‌هاى آلات جرالثقيل ، اندر شرح آلت ، محور و بكه و منجيل ، اندر تركيب اين آلت . . . جرالاثقال . بلوشه 2 / 74 . * جراثقال : جرثقيل . ن . ( يكى نيستند ) . نسخه‌ها 1 / 158 ( 5 نسخه ) ، 407 ( 1 نسخه ) . ادبيات 3 / 33 « كتاب بلونيوس فى البكرات » به فارسى ؛ آستان قدس ، الفباى 633 « رسالة فى آداب علم جراثقال » ؛ ملك 5 / 307 « جراثقال » پاره‌اى است ؛ نشريه 5 / 178 « رساله آلات جرثقيل » . موزه‌ى بريتانيا ، چاپى 342 « كتاب در تشريح و توضيح علم جرالثقيل و علم حكمت الهى » .